Hiệp định Plaza (Plaza Accord) là một thỏa thuận tài chính mang tính bước ngoặt được ký kết vào ngày 22 tháng 9 năm 1985 tại khách sạn Pl...
Hiệp định Plaza (Plaza Accord) là một thỏa thuận tài chính mang tính bước ngoặt được ký kết vào ngày 22 tháng 9 năm 1985 tại khách sạn Plaza ở thành phố New York, Hoa Kỳ. Thỏa thuận này được ký kết bởi nhóm 5 quốc gia công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới lúc bấy giờ (G5), bao gồm Pháp, Tây Đức, Nhật Bản, Anh và Hoa Kỳ.
Mục tiêu chính của Hiệp định Plaza là chủ động làm suy yếu giá trị của đồng đô la Mỹ (USD) so với các đồng tiền chủ chốt khác, đặc biệt là đồng Yên Nhật (JPY) và đồng Mác Đức (Deutsche Mark).
Bối Cảnh Dẫn Đến Hiệp Định
Vào đầu những năm 1980, đồng USD đã tăng giá một cách mạnh mẽ. Nguyên nhân chính là do chính sách thắt chặt tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) để chống lạm phát, dẫn đến lãi suất của Mỹ tăng cao, thu hút một lượng lớn vốn đầu tư từ khắp nơi trên thế giới đổ về.
Việc đồng USD quá cao đã gây ra những hệ quả tiêu cực cho nền kinh tế Mỹ:
- Thâm hụt thương mại trầm trọng: Hàng hóa của Mỹ trở nên đắt đỏ hơn trên thị trường quốc tế, làm giảm sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu. Ngược lại, hàng hóa nhập khẩu lại rẻ hơn, khiến người tiêu dùng Mỹ ưa chuộng hàng ngoại. Điều này dẫn đến thâm hụt cán cân thương mại của Mỹ ngày càng phình to, đặc biệt là với Nhật Bản và Tây Đức.
- Sức ép bảo hộ gia tăng: Ngành công nghiệp sản xuất trong nước của Mỹ phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ hàng nhập khẩu giá rẻ, dẫn đến nguy cơ mất việc làm và gia tăng áp lực chính trị đòi hỏi các biện pháp bảo hộ thương mại.
Trước tình hình đó, chính quyền Tổng thống Ronald Reagan đã tìm kiếm một giải pháp phối hợp quốc tế để giải quyết vấn đề.
Nội Dung và Cơ Chế Hoạt Động
Các bên ký kết Hiệp định Plaza đã nhất trí sẽ cùng nhau can thiệp vào thị trường ngoại hối để bán ra một lượng lớn USD, đồng thời mua vào các đồng tiền khác, chủ yếu là Yên Nhật và Mác Đức. Hành động phối hợp này của các ngân hàng trung ương nhằm tạo ra một áp lực giảm giá mạnh mẽ và có chủ đích lên đồng USD.
Bên cạnh đó, các quốc gia cũng cam kết thực hiện các chính sách kinh tế trong nước để hỗ trợ mục tiêu của Hiệp định:
- Hoa Kỳ: Cam kết cắt giảm thâm hụt ngân sách liên bang.
- Nhật Bản và Tây Đức: Cam kết kích cầu nội địa thông qua các biện pháp như cắt giảm thuế.
Tác Động và Hậu Quả
Hiệp định Plaza đã đạt được mục tiêu trước mắt là làm giảm giá đồng USD một cách đáng kể. Chỉ trong vòng hai năm sau khi ký kết, đồng USD đã mất giá tới hơn 50% so với đồng Yên Nhật.
Tuy nhiên, những tác động sâu rộng của nó lại vô cùng phức tạp và để lại những di sản kéo dài:
- Đối với Hoa Kỳ: Việc đồng USD giảm giá đã giúp cải thiện sức cạnh tranh của hàng hóa Mỹ, góp phần làm giảm thâm hụt thương mại với các nước châu Âu. Tuy nhiên, hiệu quả trong việc giảm thâm hụt với Nhật Bản lại không như kỳ vọng.
- Đối với Nhật Bản: Sự tăng giá đột ngột và mạnh mẽ của đồng Yên đã giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế vốn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu của Nhật Bản. Để đối phó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã phải cắt giảm lãi suất và nới lỏng chính sách tiền tệ. Chính sách này, kết hợp với các yếu tố khác, đã thổi bùng lên một "bong bóng tài sản" khổng lồ vào cuối những năm 1980. Khi bong bóng này vỡ vào đầu thập niên 1990, kinh tế Nhật Bản đã rơi vào một thời kỳ trì trệ kéo dài, thường được gọi là "Thập kỷ mất mát".
- Đối với kinh tế toàn cầu: Hiệp định Plaza đã đánh dấu một kỷ nguyên mới của sự phối hợp chính sách kinh tế vĩ mô giữa các cường quốc. Nó cũng cho thấy sức mạnh của sự can thiệp phối hợp trên thị trường tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, những hệ lụy không mong muốn đối với kinh tế Nhật Bản cũng là một bài học đắt giá về những rủi ro tiềm ẩn của các thỏa thuận tiền tệ như vậy.
Tóm lại, Hiệp định Plaza là một sự kiện quan trọng trong lịch sử kinh tế hiện đại, thể hiện nỗ lực của các cường quốc trong việc điều chỉnh sự mất cân bằng kinh tế toàn cầu thông qua các biện pháp phối hợp. Dù đạt được mục tiêu ngắn hạn, nó cũng gây ra những hậu quả sâu sắc và kéo dài, đặc biệt là đối với nền kinh tế Nhật Bản.
.png)
BÌNH LUẬN